Het verschil tussen PMS en PMDD uitgelegd

Voor veel vrouwen begint de fase vóór hun menstruatie niet als een zachte overgang. Het is een periode waarin ze zich elke maand weer een beetje tegen verzetten.

Je voelt dat er iets verschuift. Je reacties worden anders. Je gedachten zwaarder. Soms herken je jezelf minder goed in hoe je je voelt. Alsof je even minder grip hebt op wat er in je lichaam en hoofd gebeurt.

Voor de één blijft het hierbij. Voor de ander worden deze dagen elke maand weer intens en ontregelend. Dan ontstaat vaak de vraag: wat is nu precies het verschil tussen PMS en PMDD?

In dit artikel neem ik je daar in mee. Zodat je niet alleen begrijpt wat er gebeurt, maar ook waarom je lichaam zo reageert.

Wat is PMS en waarom ontstaat het?

PMS, oftewel premenstrueel syndroom, verwijst naar klachten die ontstaan in de tweede helft van je cyclus. Dit is de fase na je eisprong, waarin je lichaam zich voorbereidt op een mogelijke zwangerschap.

In deze periode verandert de balans tussen je hormonen. Progesteron stijgt eerst en daalt daarna weer richting je menstruatie. Dat proces is normaal, maar je lichaam reageert hier niet los op.

Je zenuwstelsel speelt hierin een grote rol.

Wanneer je lichaam voldoende rust en veiligheid ervaart, verlopen deze hormonale schommelingen vaak zonder al te veel klachten. Maar als er meer spanning aanwezig is, worden dezelfde veranderingen intenser gevoeld.

Dat kan zich uiten in prikkelbaarheid, vermoeidheid, een opgeblazen gevoel of hormonale hoofdpijn. Klachten die je misschien ook herkent uit momenten vlak voor je menstruatie.

Het is dus niet alleen wat je hormonen doen, maar hoe je lichaam erop reageert.

Het verschil tussen PMS en PMDD: wanneer wordt het meer?

Het verschil tussen PMS en PMDD zit vooral in de intensiteit en de impact op je dagelijks leven.

Bij PMS blijven klachten vaak binnen een bepaalde bandbreedte. Je voelt je anders dan normaal, maar je kunt nog functioneren zoals je gewend bent. Bij PMDD-symptomen wordt dit anders.

PMDD, die soms wordt omschreven als een hormonale stemmingsstoornis, gaat vaak gepaard met diepere emotionele schommelingen. Het voelt minder als “een paar moeilijke dagen” en meer als een periode waarin je jezelf deels kwijtraakt.

Je kunt hierbij denken aan:

• Heftige stemmingswisselingen of plotselinge somberheid

• Angstige of onrustige gevoelens die moeilijk te plaatsen zijn

• Sterke prikkelbaarheid of boosheid

• Het gevoel dat je niet meer reageert zoals je van jezelf gewend bent

Hoewel PMDD vaak wordt gezien als ernstige PMS, laat onderzoek zien dat het verschil niet zozeer zit in andere hormoonwaarden, maar in hoe gevoelig je brein is voor deze veranderingen.

Je systeem reageert dus sterker op dezelfde signalen. En dat maakt een groot verschil in hoe je deze fase ervaart.

De rol van stress in je cyclus en menstruatie

Wanneer we kijken naar het verschil tussen PMS en PMDD, is er één factor die vaak onderbelicht blijft: stress.

Je lichaam maakt bij stress cortisol aan. Dit hormoon helpt je om te functioneren onder druk, maar heeft ook invloed op je hormonale balans. Je lichaam moet voortdurend keuzes maken over waar energie naartoe gaat.

En een van die keuzes is dat overleven altijd prioriteit krijgt boven voortplanting.

Dat is ook de reden dat stress invloed kan hebben op je menstruatie. In sommige gevallen wordt je cyclus onregelmatig of blijft deze zelfs tijdelijk uit. In andere gevallen blijft je menstruatie wel komen, maar veranderen de klachten eromheen.

Je merkt bijvoorbeeld dat je gevoeliger bent, sneller reageert of minder veerkracht hebt in de dagen voor je menstruatie. PMS kan hierdoor sterker worden en ook PMDD-symptomen kunnen intenser aanvoelen.

Je lichaam staat als het ware continu “aan”.

En in die staat komen hormonale schommelingen harder binnen.

Waarom je lichaam zo reageert

Het kan helpen om te begrijpen dat je lichaam hierin geen fouten maakt. Het probeert zich aan te passen aan wat er speelt.

Wanneer je systeem langdurige stress ervaart, verandert de communicatie tussen je hersenen en je hormonen. De hypothalamus, een belangrijk regelcentrum in je brein, past zich aan op basis van signalen van buitenaf.

Als er te veel spanning is, kan dit invloed hebben op je eisprong en daarmee op je menstruatie. Maar ook als je cyclus blijft doorgaan, zie je vaak dat de beleving ervan verandert.

Je zenuwstelsel blijft alerter. En daardoor worden emoties en lichamelijke signalen sneller versterkt. In die zin zijn PMS en PMDD geen losse problemen. Ze zijn onderdeel van een groter geheel waarin je lichaam probeert balans te vinden.

PMS en PMDD als signaal van je lichaam

Wanneer je kijkt naar het verschil tussen PMS en PMDD, kan het verleidelijk zijn om het te zien als iets wat “opgelost” moet worden.

Maar vaak ligt daar een diepere laag onder.

Je lichaam probeert je iets te laten zien. Dat er ergens te weinig rust is. Te weinig herstel. Of dat je systeem al langere tijd onder spanning staat.

Dat kan verschillende oorzaken hebben, zoals langdurige stress, weinig ontspanning of een disbalans in voeding en energie. Het zijn vaak geen losse factoren, maar een combinatie.

Dit betekent niet dat er iets mis is met jou. Het betekent dat je lichaam ondersteuning nodig heeft om weer meer in balans te komen.

Een eerste stap richting meer balans

Als je jezelf herkent in PMS- of PMDD-symptomen, kan het helpen om klein te beginnen. Niet door alles in één keer te veranderen, maar door je lichaam stap voor stap meer rust te geven.

Denk bijvoorbeeld aan het creëren van momenten waarop je kunt herstellen, het ondersteunen van je energie met regelmatige voeding en het beter leren begrijpen van je eigen cyclus.

Vanuit die basis ontstaat er vaak vanzelf meer ruimte.

Meer stabiliteit in je stemming. En een cyclus die minder heftig voelt.

Wil je hier meer inzicht in?

Het verschil tussen PMS en PMDD zit niet alleen in de klachten zelf, maar in hoe jouw lichaam reageert op hormonale veranderingen. En die reactie staat nooit los van de rest van je systeem.

Stress, je zenuwstelsel en je hormonale balans werken continu samen. Wanneer je dat gaat zien, verandert ook hoe je naar je klachten kijkt. Niet als iets wat tegen je werkt, maar als een signaal dat je lichaam aandacht vraagt.

Voel je dat je hier meer inzicht in wilt krijgen? Of merk je dat je vastloopt in je cyclus en niet goed weet waar je moet beginnen?

Neem gerust contact op. Dan kijken we samen naar wat jouw lichaam nodig heeft om weer meer rust en balans te ervaren. 

Bronnen

• Epperson, C. N., et al. (2012). Premenstrual dysphoric disorder: Evidence for a new category for DSM-5. American Journal of Psychiatry, 169(5), 465–475. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22474070/

• Hantsoo, L., & Epperson, C. N. (2015). Premenstrual dysphoric disorder: Epidemiology and treatment. Current Psychiatry Reports, 17(11), 87. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26458881/

• Gordon, J. L., & Girdler, S. S. (2014). Hormone sensitivity and stress response in PMDD. Psychoneuroendocrinology, 43, 48–60. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24703199/

• Berga, S. L., et al. (2003). Stress and reproductive function. Endocrinology and Metabolism Clinics, 32(2), 395–415. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12800545/

• Schmidt, P. J., et al. (2017). The role of ovarian steroid hormones in PMDD. Biological Psychiatry, 81(4), 301–312. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27692829/