Normale vs. abnormale menstruatieklachten

Veel vrouwen vragen zich af of de klachten die zij rondom hun menstruatie ervaren nog normaal zijn. Zeker wanneer klachten al langere tijd bestaan, langzaam veranderen of je dagelijkse leven beïnvloeden, ontstaat die twijfel. 

Hoort dit erbij, of probeert je lichaam iets te vertellen?

Vandaag leg ik je uit welke menstruatieklachten passen bij een normale cyclus, wanneer klachten niet meer als normaal worden gezien en hoe je inzicht krijgt in wat jouw lichaam laat zien.

Wat gebeurt er normaal tijdens de menstruatie?

Tijdens de menstruatie dalen de hormonen oestrogeen en progesteron. Deze daling zet het afstoten van het baarmoederslijmvlies in gang. Daarbij spelen prostaglandines een rol, stoffen die de baarmoeder laten samentrekken en krampen kunnen veroorzaken. Dit is onderdeel van een normale cyclus.

Grote studies en medische richtlijnen laten zien dat veel vrouwen in de eerste één tot twee dagen van de menstruatie lichte tot matige klachten ervaren. Denk aan milde buikkrampen, verminderde energie, meer behoefte aan rust en emotionele gevoeligheid. Deze klachten passen bij de fysiologie van de cyclus en zijn daardoor vast herkenbaar voor velen.

Dat pijn vaak voorkomt, betekent niet dat je het moet accepteren. Menstruatiepijn die je in bed houdt, je werk onmogelijk maakt of je dag volledig ontregelt, is niet normaal. Een menstruatie mag voelbaar zijn, maar mag je functioneren niet overnemen.

Wanneer zijn menstruatieklachten geen normaal onderdeel meer?

Menstruatieklachten worden vaak gezien als iets waar je maar mee moet leren leven. Ik ben het daar niet mee eens.

Het is verstandig om alert te zijn wanneer klachten structureel invloed hebben op je dagelijks leven of duidelijk veranderen ten opzichte van wat voor jou normaal was. Dat gaat niet alleen over lichamelijke klachten.

Ook emotionele en mentale veranderingen rond de menstruatie verdienen aandacht wanneer ze je functioneren beïnvloeden. Denk aan gevoelens van intense somberheid, angst, prikkelbaarheid of emotionele ontregeling die zo sterk zijn dat je je dag niet meer normaal kunt doorkomen. Dit past niet bij een gezonde cyclus en is geen iets waar je mee hoeft te leren leven.

In zulke gevallen kunnen klachten buiten vallen wat we als functioneel normaal beschouwen. Veel voorkomende klachten die verder onderzocht mogen worden zijn onder andere:

• pijn die je werk, slaap of dagelijkse functioneren belemmert

• hevig bloedverlies waarbij je vaak moet verschonen of regelmatig grote stolsels verliest

• pijn bij seks of bloedingen buiten de menstruatie om

Hevig bloedverlies wordt in medische richtlijnen gezien als bloedverlies dat de kwaliteit van leven beïnvloedt en kan onder andere leiden tot ijzertekort en vermoeidheid. 

Dit hoort niet bij een normale menstruatie, en het heeft altijd aandacht nodig.

Klachten die vaak worden onderschat

Naast de klachten die hierboven genoemd zijn, zijn er verschijnselen die vaker voorkomen maar toch geen onderdeel zouden moeten zijn van een “normale” menstruatie. Hoofdpijn is daar een goed voorbeeld van.

Tijdens de menstruatie staat je hormoneniveau op een laag punt. Het dalen van oestrogeen kan een trigger zijn voor hoofdpijn of zelfs migraine. De reden is dat de hormonale schommelingen invloed hebben op bloedvaten en pijnbanen in de hersenen. Ik geloof dat hoofdpijn niet zomaar iets is wat je “erbij moet accepteren”, maar een signaal dat het lichaam moeite heeft met de hormonale overgangsfase.

In mijn praktijk zie ik dat hoofdpijn vaak samenhangt met meerdere factoren tegelijk, zoals stressbelasting, instabiele bloedsuikerspiegel of verhoogde ontstekingsgevoeligheid. Omdat deze processen verklaarbaar zijn, zijn ze waardevolle signalen over hoe het lichaam functioneert.

Klachten zijn signalen, geen toeval

Menstruatieklachten zijn geen teken van zwakte en ook niet iets wat je simpelweg moet wegdrukken of negeren. Dat geldt niet alleen voor lichamelijke klachten, maar ook voor emotionele en mentale veranderingen die zich rond de cyclus kunnen voordoen. Ze geven informatie over hoe je lichaam omgaat met hormonale schommelingen, herstel, voeding en stressbelasting.

Buikpijn, vermoeidheid of hoofdpijn zeggen niets over wie jij bent. Ze zeggen iets over wat er in het lichaam gebeurt. Veel vrouwen realiseren zich pas later dat hun lichaam al langere tijd signalen gaf, maar dat deze werden gezien als iets wat erbij hoort.

Vanuit een functionele en hormonale kijk is het waardevol om deze signalen serieus te nemen en te onderzoeken wat ze je proberen te vertellen.

Je cyclus staat niet los van de rest van je lichaam

De menstruatiecyclus functioneert niet op zichzelf. Ze staat in verbinding met andere systemen zoals het stresssysteem, immuunsysteem en de stofwisseling. Chronische stress kan bijvoorbeeld de hormonale regulatie verstoren, wat samenhangt met onregelmatige cycli, meer pijnklachten en symptomen die je anders niet direct aan je cyclus koppelt.

Ook ontstekingsprocessen kunnen menstruatieklachten versterken. Stofjes zoals prostaglandines zijn betrokken bij ontsteking en spiercontracties in de baarmoeder. Wanneer het lichaam verhoogde ontstekingsreacties vertoont, zie je vaak dat krampen, vermoeidheid en andere klachten intenser worden.

Sommige vrouwen merken dat allergische klachten zoals hooikoorts invloed hebben op hun menstruatieklachten. Dit kan te maken hebben met stoffen zoals histamine die een rol spelen bij ontsteking en samenhangen met hormonale processen.

Wat kun je zelf doen bij menstruatieklachten?

Het begint vaak met het leren kennen van je eigen cyclus. Het bijhouden van je menstruatie over een paar cycli helpt je zien welke klachten terugkeren en op welke dagen in de cyclus ze voorkomen. Dit maakt het makkelijker om onderscheid te maken tussen incidentele schommelingen en structurele patronen.

Je kunt bijvoorbeeld letten op:

• welke klachten regelmatig terugkomen

• op welke dag van de cyclus klachten optreden

• of klachten per cyclus gelijk blijven

Onderzoek laat zien dat inzicht in je eigen cyclus je kan helpen om afwijkingen eerder te herkennen. Dit maakt het ook makkelijker om gericht hulp te zoeken wanneer dat nodig is.

Wanneer is extra begeleiding verstandig?

Bij hevige pijn, toenemende klachten, extreem bloedverlies of bloedingen buiten de menstruatie om is het belangrijk om contact op te nemen met een huisarts of gynaecoloog. 

Tegelijk zie ik veel vrouwen die medisch onderzocht zijn en te horen krijgen dat er geen duidelijke afwijkingen zijn, terwijl de klachten blijven bestaan. Dat betekent niet dat er niets aan de hand is. Vaak zijn de klachten functioneel en samenhangend met hormonale regulatie, stressbelasting of leefstijlpatronen.

In mijn aanpak kijk ik daarom niet alleen naar afzonderlijke klachten, maar naar het geheel: je cyclus, hormonale patronen, stressbelasting, leefstijl, energie en waar relevant laboratoriumwaarden. Door eerst te begrijpen waarom het lichaam doet wat het doet, ontstaat richting en worden vervolgstappen helder.

Wat ik je verder nog mee wil geven

Een menstruatie hoeft niet probleemloos te zijn, maar ook niet uitputtend. Wanneer klachten je leven beperken, is dat geen teken dat je tekortschiet. Het is een signaal dat je lichaam om aandacht vraagt.

Wil je extra ondersteuning bij het begrijpen van je cyclus, dan kan het groepsprogramma De Cyclus Reset je helpen om inzicht, grip en vertrouwen in je menstruatie te krijgen. In dit 8-weeks traject leer je hoe je je cyclus volgt, hormonen begrijpt en signalen van je lichaam interpreteert.

Bronnen

1. Burnett, M., & Lemyre, M. (2017). Primary dysmenorrhea: Pathophysiology, diagnosis, and treatment updates. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 39(7), 585–595. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30885768/ 

2. Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. (2025). Code rood: Hevig menstrueel bloedverlies in Nederland. NVOG. https://www.nvog.nl/wp-content/uploads/2025/02/Code-Rood-onderzoek_-Hevig-Bloedverlies-in-Nederland.pdf 

3. Sacco, S., Merki-Feld, G. S., Ægidius, K. L., Bitzer, J., Canonico, M., Kurth, T., & Valade, D. (2024). Menstrual migraine: A review of hormonal mechanisms and clinical implications. The Journal of Headache and Pain, 25(1), Article 48. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38950686/ 

4. Epstein, D. A., Lee, N. B., Kang, J. H., Agapie, E., Schroeder, J., Pina, L. R., Fogarty, J., & Munson, S. A. (2017). Examining menstrual tracking to inform the design of personal informatics tools. JMIR Women’s Health, 4(2), e5. https://pure.johnshopkins.edu/en/publications/efficacy-of-the-flo-app-in-improving-health-literacy-menstrual-an/